Giriş
Bu doküman seti 2022 yılında Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından yaptırılan; “Bina Ve Kamu Yönetim Bölgeleri Coğrafi Veri Temalarına ilişkin Veri Uyumlaştırma Projesi” kapsamında hazırlanmıştır.
“Bina ve Kamu Yönetim Bölgeleri Coğrafi Veri Temalarına İlişkin Veri Uyumlaştırma Projesi” ile Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birimleri adına TUCBS mekânsal veri altyapısının oluşturulması kapsamında sorumlu olduğu “Bina” ve “Kamu Yönetim Bölgeleri” temalarındaki coğrafi verilerin, coğrafi bilgi sistemi ortamında toplanması, düzenlenmesi, uyumlaştırılması ve servis edilmesi amaçlanmaktadır.
Proje kapsamında veri üreticisi kurumlar tespit edilerek, bu kurumların Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu (UCBP)’ ndan coğrafi verilerini sunması ile ilgili;
- Veri temalarındaki katman, öznitelik, değer ve kod listeleri bazında veri üreticisi kurum ve kuruluşlar tespit edilmiş,
- Tespit edilen kurumlar tarafından üretilen coğrafi verilerin analizine ilişkin olarak ilgili kurum ile daha önce analiz çalışması yapılmadıysa kurum ile analiz çalışması gerçekleştirilmiş, ihtiyaç halinde daha önce elde edilen bilgiler güncellenmiştir.
- Yapılan analiz çalışmaları neticesinde, mevcut coğrafi veri ve veri servisi durumu, coğrafi verinin üretim ve paylaşım yöntemi, kalite durumu ve standartlara uygunluğu gibi tespitler raporlanmıştır.
- Farklı kurumlar tarafından üretilen her bir coğrafi verinin veya veriye ait coğrafi veri servislerinin organize edilmesi ve sunulmasına yönelik servis mimarisi, veritabanı kullanımlarına yönelik model önerilerinin de yer aldığı metodoloji dokümanları hazırlanmış,
- Mevcut verilerin veritabanında olup olamaması, kağıt ortamında, CAD ortamında, CBS ortamında olması veya coğrafi veri servislerinin hazır olması durumlarından her biri için uyumlaştırma metodolojisi önerileri geliştirilmiştir.
- Yapılan tüm bu çalışmaların sürdürülebilirliğinin sağlanması ve yaygınlaştırılması için bu eğitim içeriği oluşturulmuştur.
Tanımlar ve Kavramlar
Kamu Yönetim Bölgeleri: hava, su, toprak, biyota (bitkiler ve hayvanlar), doğal kaynaklar, arazi ve arazi kullanımı gibi herhangi bir çevresel etki alanı ile ilişkili spesifik çevresel hedeflerin gerçekleştirilmesi için spesifik yasal gerekliliklerle uyumlu olarak kurulan bölgelerdir
Veri, bir konu ile ilişkili ve onu ifade eden gerçeklere denebilir. Bir resim, video, ses, dosya, PDF, yaşınız, kilonuz, adınız ve soyadınız gibi bilgilerin her biri birer veridir. Bilgi yazılımlardan bağımsızdır ve zaman geçse de ve o bilgiyi işleyen programlar değişse de bilgi değişmez. O yüzden verilerin (bilgilerin) sürekliliği ve saklanması önemlidir.
Coğrafi veri, koordinat sisteminde tanımlanan ve bu konumla doğrudan veya dolaylı olarak ilişkilendirilebilen veridir. Coğrafi Bilgi Sisteminde (CBS) depolanır ve koordinat sistemindeki koordinatları ile konumu, özniteliği (konuma bağlı olmayan özellikler) ve topolojisi (etrafındaki diğer detaylarla olan konumsal ilişkileri) hakkında bilgiyi içerir.
Veritabanı (Database), bir bilgisayar sisteminde elektronik olarak depolanan yapılandırılmış bilgi veya veriden oluşan düzenli bir koleksiyondur. Veritabanı genellikle bir veritabanı yönetim sistemi (DBMS) ile kontrol edilir. Veri ve DBMS ve aynı zamanda bunlarla ilişkili uygulama yazılımları bir araya getirildiğinde sıklıkla yalnızca veritabanı olarak kısaltılan veritabanı sistemi olarak ifade edilir. Veritabanı türlerindeki veri genellikle işlemeyi ve veri sorgulamayı verimli hale getirmek üzere bir dizi tablodaki satırlarda ve sütunlarda modellenir. Böylece veri kolayca erişilebilir, yönetilebilir, değiştirilebilir, güncellenebilir, kontrol edilebilir ve organize edilebilir hale getirilir. Çoğu veritabanında veri yazma ve sorgulama için yapılandırılmış sorgu dili (SQL) kullanılır. Oracle, Microsoft SQL Server, PostgreSQL ya da IBM DB2 yazılımlar veritabanı sistemlerine örnektir.
Veritabanı Yönetim Sistemi (Database Management System-DBMS), belirli güvenlik kuralları ve yetkilendirme metotları ile veriye ulaşmak değiştirmek ve organize etmemize yardımcı olan komplike sistemlerdir. Veritabanı birbirinden bağımsız birçok uygulamada ortaklaşa kullanmak amacıyla verilerin, gereksiz yinelemelerden arınmış, doğruluğu, tutarlılığı, gizliliği ve güvenliği sağlanmış olarak özel tekniklerle depolanmasını, güncellenmesini ve erişilmesini, genellikle kullanıcının kolayca öğrenebileceği özel diller aracılığıyla sağlayan bir yazılım sistemidir. Veritabanı yönetim sistemleri sayesinde kullanıcılar, üçüncü kişiler ve sistemi organize edenler kolaylıkla veritabanına erişir veya yönetir. Genelde ücretli veya bazen ücretsiz olabilen DBMS sistemleri bulunur. Toad, PgAdmin, DBeaver gibi yazılımlar veritabanı yönetim sistemidir.
Yapılandırılmış Sorgu Dili (SQL), verileri sorgulamak, değiştirmek ve tanımlamak ve aynı zamanda erişim kontrolü sağlamak üzere neredeyse tüm ilişkisel veritabanlarında kullanılan bir programlama dilidir. SQL ilk olarak 1970'li yıllarda Oracle'ın büyük katkıları ile IBM'de geliştirilmiş ve daha sonra SQL ANSI standardı uygulanmış ve SQL IBM, Oracle ve Microsoft gibi şirketlerden pek çok uzantının temelini atmıştır. SQL günümüzde oldukça yaygın bir şekilde kullanılsa da yeni programlama dilleri geliştirilmektedir.
Açık kaynaklı veritabanı sistemi, kaynak kodu açık olan bir sistemdir. PostgreSQL, karmaşık veri iş yüklerini güvenli bir şekilde depolayan ve ölçeklendiren birçok özellikle birlikte SQL dilini kullanan ve genişleten güçlü, açık kaynaklı bir nesne-ilişkisel veritabanı sistemidir.
PostGIS, PostgreSQL nesne-ilişkisel veritabanı için uzamsal bir veritabanı genişleticidir. Konum sorgularının SQL'de çalıştırılmasına izin veren coğrafi nesneler için destek ekleyen mekânsal uzantıdır (spatial extension). Tamamen SQL gücünü kullanarak vektör ve raster verileri üzerinde yapıştırma (splicing), kare/tile şeklinde bölme (dicing), dönüştürme (morphing), yeniden sınıflandırma (reclassifying), ve toplam (collecting) / birleştirme (unioning) gibi işlemler yapılabilir.
QGIS (Quantum GIS), veri görüntüleme, düzenleme ve çözümleme yetenekleri sağlayan çoklu platform destekli özgür ve açık kaynaklı bir coğrafi bilgi sistemi (CBS) yazılımıdır. PostGIS dahil olmak üzere birçok mekansal formatı destekler. Python uzantısı modeliyle PostGIS ile kullanılan masaüstü araçlarının en popüler olanıdır.
Web servisi, iyi tanımlanmış arabirimler üzerinden standart uygulamadan uygulamaya Web protokollerini kullanarak etkileşim kurabilen ve standart bir işlevsel tanımlama dili kullanılarak açıklanan ağ bağlantılı bir uygulamadır.
WMS (Web Map Service), haritayı tarayıcıda paylaşmak ve oluşturmak veya özel bir harita tabanlı uygulama oluşturmak için OGC Web Harita Servisi (WMS) kullanılır. WMS, çok sık kullanılan bir Harita Servisidir. WMS, haritayı yalnızca resim biçiminde oluşturur. WMS olarak oluşturulan bir harita yakınlaştırma, kaydırma gibi sınırlı işlevselliklerle görüntülenebilir.
WFS (Web Feature Service), haritanın verilerini sorgulamak, güncellemek, silmek, haritanın vektör verilerini veya metaverilerini web üzerinden paylaşmak için kullanılır. Bu protokol CBS verilerinin Web üzerinden düzenlenmesi için kullanışlıdır. Bir haritanın görüntüsünü döndüren WMS’in aksine WFS servisi, istemcilerin her türlü coğrafi analizde kullanabileceği nesneleri geometri ve öznitelikleri ile döndürür.
JSON, bütün programlama dilleri arasında, yapılandırılmış veri değişimini kolaylaştıran bir metin biçimidir. Yay ayraç, köşeli ayraç, iki nokta ve virgüllü yazımı ile birçok bağlam ve uygulamada kullanışlıdır. ECMAScript Dil Şartnamesi (üçüncü sürümü)'nde tanımlandığı gibi Javascript'te bulunan nesne değişmezlerinden esinlenilerek tasarlanmıştır.
GeoJSON, mekansal olmayan özellikleriyle birlikte basit coğrafi özellikleri temsil etmek için tasarlanmış açık bir standart biçimdir. JSON formatını temel alır. Bu özellikler arasında noktalar, çizgi dizgileri, çokgenler ve bu tiplerin çok parçalı koleksiyonları bulunur.
SOAP (Basit Nesne Erişim Protokolü), dağıtık uygulamalarda ve web servislerinin haberleşmesinde kullanılmak üzere tasarlanan, RPC (Remote Procedure Call) modelini kullanan, istemci/sunucu mantığına dayalı bir protokoldür. Daha genel olarak SOAP, web üzerinden fonksiyonları kullanmak için geliştirilmiş bir sistemin XML tabanlı kurallar topluluğudur.
REST, REpresentational State Transfer (Temsili Durum Transferi) kısaltmasıdır. Web servis oluşturmak için kullanılan web servis yöntemlerinden birisidir. Programlama dilinden bağımsız olarak web servis oluşturmak için kullanılan bir yapıdır. HTTP protokolüne ait HTTP yöntemlerini ve HTTP durum kodlarını kullanarak gelen isteklere XML, JSON, CSV vb. olarak cevap verir.
EPSG, Jeodezik Parametre Veri Kümesi jeodezik verilerin, uzaysal referans sistemlerinin, Dünya elipsoidlerinin, koordinat dönüşümlerinin ve ilgili ölçü birimlerinin halka açık bir kaydıdır. İlk olarak Avrupa Petrol Araştırma Grubu (EPSG) tarafından oluşturulmuştur. Her varlığa 1024-32767 arasında bir EPSG kodu ile birlikte standart bir makine tarafından okunabilen iyi bilinen metin (WKT) gösterimi atanır. Veri seti, IOGP Geomatics Komitesi tarafından aktif olarak korunur.
Hale Studio, veri dönüşümlerini tanımlamak, yürütmek ve doğrulamak için bir araçtır. Veri sağlayıcıların ve kullanıcıların mantıksal ve anlamsal olarak tutarlı eşlemeler oluşturmasına ve bu eşlemelere dayalı olarak coğrafi verileri dönüştürmesine olanak tanır. Ayrıca, şema dönüştürme süreci ve etkileri, dönüştürülen verilere eklenen köken bilgisi biçiminde belgelenir.
Metaveri, veri hakkındaki açıklayıcı ya da tanımlayıcı bilgi olarak tanımlanmakta olup, coğrafi verinin kimin tarafından, nasıl, ne zaman, nerede ve ne için üretildiği gibi sorulara yanıt vererek, tekrarlı veri üretimlerini engellemektedir.
Metadata Generator, veritabanında bulunan metaveri bilgilerinin Geonetwork adlı açık kaynak kodlu katalog servis uygulamasına aktarımı için kullanılan ve özel olarak geliştirilmiş bir uygulamadır.
Birleşik Modelleme Dili (UML), iş sistemlerinin nasıl modellenebileceğini belirleyen ve açıklayan yöntemlerin bir araya toplanmış hâlidir. Daha çok yazılım geliştiriciler tarafından kullanılmaktadır.
Varlık-Bağıntı Modeli (ERD), gerçek hayattaki nesneler ve aralarındaki ilişkileri, bağlantıları tasvir eden bir modelleme tekniğidir. Genellikle veritabanı oluşturmak için kullanılmaktadır.
Geocoding, bir konumun tanımını (bir koordinat çifti, bir adres veya bir yer adı gibi) dünya yüzeyindeki bir konuma dönüştürme işlemidir. Bir seferde bir konum açıklaması girerek veya bir tablodan toplu geocoding yapabilirsiniz. Ortaya çıkan konumlar, haritalama veya konumsal analiz için kullanılabilen niteliklere sahip coğrafi detaylardır.
Kısaltmalar
TUCBS: Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi
CBS: Coğrafi Bilgi Sistemi
CAD: Computer Aided Design
GIS: Geographical Information System
UCBP: Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu
FDW: Foreign Data Wrappers
UML: Birleşik Modelleme Dili (Unified Modeling
Language)
DBMS: Database Management System
WFS: Web Feature Service
WMS: Web Map Service
OGC: Open Geospatial Consortium
JSON: JavaScript Object Notation
SOAP: Subjective, Objective, Assessment and Plan
REST: REpresentational State Transfer
EPSG: European Petroleum Survey Group
XML: Extensible Markup Language
HTTP: Hypertext Transfer Protocol
WKT: Well-known Text
ERD: Entity Relationship Diagram
TUCBS Nedir?
Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ nde tanımlandığı şekilde TUCBS;
Coğrafi verilere, veri setlerine ve veri servislerine erişimi ve paylaşımı kolaylaştırmak amacıyla ulusal kaynakların verimli bir şekilde kullanılması, bilgi teknolojilerinden istifade edilmesi ile süreç, koordinasyon ve takip mekanizmalarının işletilmesi için gerekli düzenlemelerin ve planlamanın yapılması ve bunların icra edilmesini sağlayan sistemdir. (07.11.2019 – R.G. 30941)
Kronolojik olarak incelediğimizde ise TUCBS;
- 2003-2004 yıllarını kapsayan “e-Dönüşüm Türkiye Projesi Kısa Dönem Eylem Planı” nda 47 numaralı “Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) Oluşturulabilmesi İçin Bir Ön Çalışma Yapılması” eylemi ile başlayan bir süreçtir.
- 2005 yılında “e- Dönüşüm Türkiye Projesi Eylem Planı” ndaki 36 numaralı eylem uyarınca “TUCBS oluşturmaya Yönelik Altyapı Hazırlık Çalışmaları Raporu” hazırlanmıştır.
- “Bilgi Toplumu Stratejisi” ’ nin (2006-2010) “Kamu Yönetiminde Modernizasyon” başlığı altında yer alan 75 numaralı “TUCBS Altyapısı Kurulumu” eylemi ile, kamu kurum ve kuruluşlarının sorumlusu oldukları coğrafi bilgileri ortak altyapı üzerinden kullanıcılara sunmaları amacıyla portal oluşturma ve coğrafi verilere ilişkin içerik ve değişim standartları belirleme çalışmaları Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından başlatılmıştır.
- Bu kapsamda temel coğrafi veri temalarına ait standartların belirlenmesi çalışmaları 2012 yılında tamamlanmış,
- Ulusal Coğrafi Veri Portalı ise 2014 yılında hizmete açılmıştır.
- 2015 yılında yürürlüğe giren “Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin Kurulması ve Yönetilmesi Hakkındaki Yönetmelik” ile birlikte coğrafi veri tanımlarının yapılması, coğrafi veri sorumlularının belirlenmesi, coğrafi verilerin sorumlularca üretilmesi, üretilen verinin paylaşılması, coğrafi veri ile ilgili kurumsal koordinasyon sağlanması çalışmaları yasal bir zemine oturmuştur.
- 2018 yılında yürürlüğe giren “1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile “Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin kurulmasına, kullanılmasına ve geliştirilmesine dair iş ve işlemleri yapmak, yaptırmak, mahalli idarelerin planlama, harita, altyapı ve üstyapıya ilişkin faaliyetleri ile ilgili kent bilgi sistemlerinin kurulması, kullanılması ve Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ile entegre olmasını desteklemek” görev ve yetkileri Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’ne verilmiştir.
- 07 Kasım 2019 tarihinde “49 Numaralı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” yayınlanmıştır. Kararname’ye göre, Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ve altyapısına ilişkin; kamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyonun sağlanması, hedef ve stratejilerin oluşturulması, coğrafi veri temaları içinde yer alan coğrafi veri ve bilginin üretilmesi ve güncelliğinin sağlanması, yönetilmesi, kullanılması, erişimi, güvenliğinin sağlanması, paylaşılması ve dağıtımına yönelik usul, esas ve standartlar ile bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında oluşturulan kurulların, kamu kurum ve kuruluşlarının, gerçek ve tüzel kişilerin görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi görevleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na verilmiştir.
-
07.11.2019 tarihli ve 30941 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 14. Maddesine göre “Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisinde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının bu matristeki coğrafi veri ve veri bilgileri, Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisinde yapılan yetkilendirme çerçevesinde, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden paylaşılır” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca çalışmalar aşağıda belirtildiği üzere 2022 yılında yapılan düzenlemeye göre yürütülmektedir. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu’nun 24.08.2022 tarih ve 2022/1 sayılı kararı ile aşağıda yer alan hususlar Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 8. Maddesinin 6. Fıkrası gereğince 05.12.2022 tarihli ve 32034 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete ekinde yayımlanmıştır.
-
01.10.2022 tarih ve 31261 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanlığı Yönetmeliği kapsamında, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşların merkez teşkilatlarında çalıştırılmak üzere coğrafi bilgi sistemi uzmanı ve coğrafi bilgi sistemi uzman yardımcısı olarak atanacakların nitelikleri, mesleğe alınmaları, sınavları, yetiştirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını belirlenmiştir.
-
20.02.2020 tarih ve 31045 sayılı Resmî Gazete’ de 7221 sayılı “Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisinde yer alan coğrafi verilerin, Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisine göre kamu kurum ve kuruluşları arasında paylaşımı, erişimi ve kullanımının bedelsiz olduğu, ulusal güvenliğe ilişkin hükümler ile fikri, sınai ve ticari haklara ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak ve üretmekle sorumlu kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla, veri madenciliği ve yeni veri üretimi konularındaki hasılat paylaşımına yönelik iş birlikleri kapsamında, kurum, kuruluşlar ve üniversiteler ile paylaşımının bedelsiz olarak yapılabileceği tanımlanmıştır.
-
10.02.2021 tarih ve 31391 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Coğrafi Bilgi Sistemlerine İlişkin Oluşturulan Kurullar ve Çalışma Heyetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında, 49 Sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde oluşturulan kurulların çalışma usul ve esasları ile çalışma heyetleri ve alt çalışma gruplarının oluşturulması ve bunların çalışma usul ve esasları belirlenmiştir.
-
10.02.2021 tarih ve 31391 Sayılı Resmi Gazete’ de Yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği kapsamında gerçek kişilerin, özel hukuk tüzel kişileri ve kamu tüzel kişilerinin Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verileri toplamasına, üretmesine, paylaşmasına ve satmasına ilişkin faaliyetleri kapsamında Bakanlık tarafından verilecek izinlere dair usul ve esaslar belirlenmiştir.
-
10.02.2021 tarih ve 31391 Sayılı Resmi Gazete’ de Yayımlanan Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği kapsamında Coğrafi Bilgi Sistemi konularında faaliyet gösteren özel hukuk tüzel kişilerinin, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında yer alan coğrafi verilere ilişkin verileri, Resmi Gazete’ de yayımlanan standartlara uygun olarak toplaması, üretmesi, paylaşması, satması, mevcut verileri kullanarak veri madenciliği yapması, yeni veri üretmesi ile ilgili faaliyetlere ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
TUCBS ile;
- Güncel, doğru, nitelikli coğrafi verilere erişimin ve paylaşımın tek bir noktadan sağlanması,
- Coğrafi verinin üretiminde, depolanmasında ve paylaşılmasında mükerrerliğin önlenmesi,
- Coğrafi verinin erişilebilir ve paylaşılabilir olması,
- Maliyetlerin azaltılması,
- Birlikte çalışılabilirliğin sağlanması,
- Doğru ve güncel coğrafi veriler ile kurulacak karar destek sistemleri ile ülkenin gelişmesinde önemli katkıların sağlanması,
Hedeflenmektedir.
Coğrafi Veri Temaları
Coğrafi veri temaları, Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçları doğrultusunda, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak belirlenmekte ve güncellenmektedir.
TUCBS’nin en önemli ve temel bileşeni olan coğrafi veri, konum bilgisi içeren her türlü veriyi ifade etmektedir. Coğrafi veri, geometri bilgisi, koordinatlarla ifade edilen konum bilgisi ve konumsal olmayan öznitelik bilgilerinden oluşmaktadır.
Coğrafi veri temaları belirli bir konuya ilişkin olarak ulusal veya uluslararası standartlara uygun hazırlanan coğrafi veri topluluğunu ifade etmektedir. TUCBS kapsamında 32 coğrafi veri teması belirlenmiştir:
Yönetici Özeti
10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete’ de “Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” yayımlanmıştır. Bu kararname kapsamında T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı görevleri ve hizmet birimleri altında yer alan Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü görevleri tanımlanmıştır. Bu doğrultuda T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı görevleri altında Coğrafi Bilgi Sistemleri ile ilişkili olarak;
- Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin kurulmasına, kullanılmasına ve geliştirilmesine dair iş ve işlemleri yapmak, yaptırmak, mahalli idarelerin planlama, harita, altyapı ve üstyapıya ilişkin faaliyetleri ile ilgili kent bilgi sistemlerinin kurulması, kullanılması ve Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ile entegre olmasını desteklemek,
- Bakanlığın görev alanına giren konularda mahalli idarelerin idari ve teknik kapasitesinin geliştirilmesi için çalışmalarda bulunmak ve bunlara teknik destek sağlamak
görevleri yer almaktadır.
07.11.2019 tarihli ve 30941 sayılı Resmî Gazete’de “Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” yayımlanmıştır. Bu kararname ile; Coğrafi bilgi sistemleri ile Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ve altyapısına ilişkin; kamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyonun sağlanması, hedef ve stratejilerin oluşturulması, coğrafi veri temaları içinde yer alan coğrafi veri ve bilginin üretilmesi ve güncelliğinin sağlanması, yönetilmesi, kullanılması, erişimi, güvenliğinin sağlanması, paylaşımı ve dağıtımına yönelik usul, esas ve standartlar ile bu kararname kapsamında oluşturulan kurulların, kamu kurum ve kuruluşlarının, gerçek ve tüzel kişilerin görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Kararname gereği; Kamu kurum ve kuruluşları, üretiminden sorumlu oldukları coğrafi verilerin ve veri bilgilerinin kararname kapsamında belirlenen ilke, usul, esas ve standartlara uyumlaştırılmasını ve paylaşımını sağlamak, erişim ve paylaşımını sağlamak için gerekli sistem altyapısını kurmak, işletmek ve güvenliğini sağlamak, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna (UCBP) sunmakla görevli ve yetkili kılınmıştır.
49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6. Maddesinin 1. Fıkrası (a), (b), (c),(ç) ve (d) bentleri ile “Üretiminden sorumlu oldukları coğrafi verilerin ve veri bilgilerinin; mükerrer üretiminin önlenmesi için gerekli tedbirleri almakla, doğruluğunu, kalitesini, güncelliğini, güvenliğini ve gizliliğini sağlamakla, söz konusu Kararname kapsamında belirlenen ilke, usul, esas ve standartlara uyumlaştırılmasını ve paylaşılmasını sağlamakla, erişim ve paylaşımını sağlamak için gerekli sistem altyapısını kurmak, işletmek ve güvenliğini sağlamak, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna sunulmasını sağlamak” görev ve yetkileri kamu kurum ve kuruluşlarına verilmiştir.
Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Yürütme Kurulu’nun 27.02.2020 ve 20.08.2020 tarihli kararları ile 32 coğrafi veri temasına ilişkin coğrafi veri tanımlama dokümanlarının Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 12. Maddesinin 3. Fıkrası gereği Resmi Gazete’de yayımlanması kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda coğrafi veri temalarına ait tanımlama dokümanları 09.07.2020 tarihli ve 31180 sayılı (Mükerrer) ile 18.09.2020 tarihli ve 31248 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Veri üreticisi kurum kuruluşlar coğrafi verilerini söz konusu coğrafi veri tanımlama dokümanlarına uygun olarak UCBP ile paylaşmakla yükümlü kılınmıştır. Resmi Gazete’de yayımlanan bu dokümanlar, Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından https://tucbs-public-api.csb.gov.tr/tucbs adresi üzerinden yayınlanmıştır.
07.11.2019 tarihli ve 30941 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 14. Maddesine göre “Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisinde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının bu matristeki coğrafi veri ve veri bilgileri, Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisinde yapılan yetkilendirme çerçevesinde, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden paylaşılır” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca çalışmalar aşağıda belirtildiği üzere 2022 yılında yapılan düzenlemeye göre yürütülmektedir. Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu’nun 24.08.2022 tarih ve 2022/1 sayılı kararı ile aşağıda yer alan hususlar Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 8. Maddesinin 6. Fıkrası gereğince 05.12.2022 tarihli ve 32034 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete ekinde yayımlanmıştır.
- Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi
- Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisi
- Coğrafi Veri Erişim, Paylaşım ve Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar
- Afet ve Acil Durumlarına İlişkin Coğrafi Veri Üretimi ve Paylaşımı Usul ve Esasları
32 coğrafi veri teması ile alt temalarını içeren 2020 yılında yayımlanan Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi, güncellenen tema ve alt temaları içerecek şekilde sorumlu kurum ve ilgili kurum olarak yeniden düzenlenmiştir. 24.08.2022 tarihli Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu kararı ile yayımlanan matriste belediyeleri, il özel idarelerini, su ve kanalizasyon idarelerini, GSM şirketlerini vb. kapsayacak şekilde genişletilerek sorumlu ve ilgili kurumlar yeniden düzenlenmiştir. Bu kapsamda;
- Bina coğrafi veri teması için sorumlu kurum Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü olarak belirtilmekte, ilgili Kurumlar; Harita Genel Müdürlüğü, Doğal Afet Sigortaları Kurumu Başkanlığı, Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Belediyeler ve İl Özel İdareleri olarak tanımlanmaktadır.
- Kamu Yönetim Bölgeleri coğrafi veri teması için sorumlu kurum Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü olarak belirtilmekte, ilgili Kurumlar; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Elektrik Üretim A.Ş., Harita Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü, Belediyeler ve İl Özel İdareleri olarak tanımlanmaktadır.
Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisinin yayımlanması ile kamu kurum ve kuruluşlarının Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden paylaşacakları veri varlığı için kısıtlılık dereceleri belirlenmiştir.
Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu 24.08.2022 tarih ve 2022/01 numaralı karar eki ile 05.12.2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Coğrafi Veri Paylaşım Matrisleri ile 11 bakanlık, 42 genel müdürlük ve 3 başkanlık tarafından üretilen 520 adet coğrafi veri katmanı için kısıtlılık dereceleri belirlenmiştir. Bu kapsamda, Bina ve Kamu Yönetim Bölgeleri coğrafi veri temalarına ilişkin veri üretim sorumluluğunun Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğüne verilmiş olması sebebiyle 09.06.2022 tarihinde “Bina ve Kamu Yönetim Bölgeleri Coğrafi Veri Temalarına İlişkin Veri Uyumlaştırma Projesi” başlatılmıştır.
Kurumlar ile yapılan çalışmalar öncesinde veri akıllandırma, veri uyumlaştırma, coğrafi veri servislerinin üretilmesi ve metaveri üretimi kapsamında izlenecek metodolojinin belirlenmesi gerekmektedir. Sorumlu kurumlar öncelikle ilgili kurumlardan tüm verileri merkezi bir veritabanında toplayarak onun üzerinden verileri servis edeceği gibi ilgili kurumlar tarafından verilerin uyumlaştırılarak servis edilmesini sağlayabilirler. Proje kapsamında tüm verilerin merkezi uyumlaştırma veritabanında toplanarak uyumlaştırılması ve servis edilmesi tercih edilmiştir. Bu metodoloji doğrultusunda gerekli olan donanım, yazılım altyapısının yeterli olup olmadığı değerlendirilerek gerekli altyapıların oluşturulması sağlanmıştır. Coğrafi verilerin depolandığı veritabanı, söz konusu verilerin yayınlanması için gerekli olan harita sunucusu, metaveri üretimi ve servisi için gerekli uygulamaların kurulması, konfigürasyonlarının yapılması, yetkilendirme işlemleri ve bu yazılımların sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için gerekli önlemlerin alınması sağlanmıştır.
Bu çalışmalarla Bakanlık Bünyesindeki 8 Genel Müdürlük özelinde, Bina ve Kamu Yönetim Bölgeleri Coğrafi Veri Temalarında yer alan coğrafi veri varlığının tespit edilmesi ve tespit edilen coğrafi veri varlığının kurum ve kullanıcılar tarafından kullanılabilmesi için analiz çalışmaları yürütülmüştür. Kurumlar ile yapılan analiz çalışmaları sonrasında, uyumlaştırma çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek olan işlem adımları hakkında genel bilgilendirme sağlamak amacıyla 21.10.2022 tarihinde “Bina ve Kamu Yönetim Bölgeleri Uyumlaştırma Başlangıç Toplantısı” gerçekleştirilmiştir.
Yapılan çalışmalar kapsamında üretilen coğrafi verilerin depolandığı ve sunulduğu sistem analizleri gerçekleştirilmektedir. Yapılan işlemlerde söz konusu sistemlerde coğrafi verilerin ne şekilde, hangi formatta depolandığı, projeksiyon bilgileri, öznitelik bilgileri, servisleri ve güncelleme yöntemleri analiz edilmiştir.
Ayrıca analiz çalışmaları kapsamında süreç analizler gerçekleştirilmiştir. Kurumlar tarafından üretilen coğrafi verilerin, üretim aşamasından kullanıcıya ulaşmasına kadar olan süreçler analiz edilmiş, farklı yöntemlerle üretilen coğrafi verilerin depolanması, ham veri üzerinden Kurum tarafından gerçekleştirilen işlemlerle nitelik kazandırılması ve paylaşılması ile paylaşılan bu verinin ilgili sorumlular tarafından güncelliğinin sağlanarak kullanıcıya sunulması aşamaları detaylandırılmıştır.
Entegrasyon çalışmalarına dahil edilen coğrafi verilerin üretim aşamasında dayanak olarak kullanılan mevzuatlar ve söz konusu verilerin paylaşılması noktasında herhangi bir mevzuat kısıtının olup olmadığı analiz edilmektedir. Paylaşım noktasında bir kısıt olması durumunda ise 49 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. Geçici Maddesi 4. fıkrası gereğince söz konusu mevzuatların güncellenmesi gerekmektedir.
Yapılan bu çalışmaların sonrasında coğrafi veriler ile akıllandırma, uyumlaştırma, coğrafi veri servisi oluşturma ve yayınlama ile metaveri oluşturma ve yayınlama işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında tanımlanan coğrafi veri üretim sorumluluklarına göre üretilen veri katmanlarına ilişkin detaylı analiz çalışmaları yürütülmesinin ardından söz konusu katmanlar için uyumlaştırma süreçleri ile devam edilmiştir.
Veri akıllandırma, üretimi gerçekleştirilen coğrafi verilerin, veritabanına aktarılması olarak tanımlanmaktadır. Üretilen coğrafi verinin uyumlaştırılabilmesi, coğrafi veri servislerinin oluşturulabilmesi ve metaverilerinin üretilebilmesi için veritabanına aktarılması gerekmektedir. Veri akıllandırma kapsamında yapılan çalışmaların detaylarına buradan erişilebilmektedir.
Veritabanına aktarımı gerçekleştirilen coğrafi verilerin öznitelik bilgilerinin tutulduğu kolon yapılarının (kaynak şema), TUCBS kapsamında belirlenen standart kolon yapısına (hedef şema) uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda kaynak şema yapısında herhangi bir değişikliğe sebep olmadan hedef şema yapısına dönüşüm işlemleri veri uyumlaştırma olarak tanımlanmaktadır. Veri uyumlaştırma kapsamında yapılan çalışmaların detaylarına buradan erişilebilmektedir.
TUCBS standartları kapsamında belirlenen hedef şema yapısına uygun hale getirilen coğrafi veri katmanlarının, coğrafi veriyi destekleyen altyapıya sahip masaüstü veya web ortamındaki uygulamalar ile erişilerek kullanılabilmesi için görüntülenebilir/indirilebilir (WMS/WFS) coğrafi veri servislerinin oluşturulması gerekmektedir. Oluşturulan coğrafi veri servis adresleri Bakanlık tarafından, sadece kamu güvenli ağ bağlantısı üzerinden görüntülenmesini sağlamak için maskelenmektedir. Coğrafi veri servislerinin oluşturulması kapsamında yapılan çalışmaların detaylarına buradan erişilebilmektedir.
Üretilen coğrafi verilerin TUCBS uyumlu kolon yapısı ile coğrafi veri servislerinin yayınlanması sonrasında Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden erişiminin sağlanabilmesi için metaverilerin söz konusu platforma kaydedilmesi gerekmektedir. Coğrafi verinin açıklanmasını, kolaylıkla bulunup kullanılmasını ve yönetilmesini sağlayan bilgi olarak tanımlanan metaveri detayında kamu erişim kısıtları ve erişim kullanım koşullarının, Ulusal Coğrafi Veri Paylaşım Matrisinde tanımlandığı şekliyle yer alması gerekmektedir. Metaveriler Manuel, yarı otomatik ve otomatik olmak üzere 3 farklı yöntemle üretilebilmektedir. Yapılan çalışmalar kapsamında otomatik metaveri üretim yöntemi kullanılmış olup söz konusu işlem adımlarının detayına buradan erişilebilmektedir.
Kurumlar tarafından üretilen coğrafi verilere ait coğrafi veri servislerinin güncelliğinin sağlanması önem arz etmektedir. Veri akıllandırma, veri uyumlaştırma, coğrafi veri servislerinin oluşturulması ve metaveri üretimi çalışmalarının tamamlanması sonrasında gerçekleştirilen işlem adımlarının sürdürülebilirliğinin veriyi üreten ve paylaşan personeller tarafından sağlanabilmesi adına eğitim faaliyetleri gerçekleştirilmiştir.
Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna metaveri kaydının yapılması ile entegrasyon süreçleri tamamlanmaktadır. Kurulan dinamik yapı sayesinde kurumsal veritabanına yeni veri eklendiğinde uyumlaştırma çalışmaları kapsamında yayınlanan coğrafi veri servisleri ilgili Kurum tarafından güncellenen veriye bağlı olarak yayımlanan servisi periyodik olarak güncelleyecek şekilde programlanmıştır.
Entegrasyon Öncesi Teknik ve İdari Çalışmalar
Gerçekleştirilen uyumlaştırma çalışmaları öncesinde yapılması gereken teknik çalışmalar bulunmaktadır. Bu kapsamda coğrafi veri servislerinin güvenli olarak paylaşılabilmesi için Bakanlık ile paylaşım yapacak Kurum arasında kamu güvenli ağ bağlantısının sağlanması gerekmektedir. Sağlanan bu bağlantı ile kamu güvenli ağ üzerinden paylaşılan coğrafi veri servislerine Kurumlar tarafından erişim sağlanabilecektir.
TUCBS ile entegrasyonun sağlanabilmesi için Kurum tarafından coğrafi verilerin depolandığı ve coğrafi veri servislerinin yayınlanacağı donanım altyapısının yeterli hale getirilmesi gerekmektedir. Söz konusu sunucuda gerekli uygulama kurulumlarının yapılması gerekmektedir. Söz konusu uygulamalar aşağıda yer almaktadır:
Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden metaverilerin yayınlanması noktasında, metaveri detayında yer alan kamu erişim kısıtları ve erişim, kullanım koşulları dikkate alınarak yayınlanması sağlanmaktadır. Bu kapsamda aktarımı gerçekleştirilecek metaveriler Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisinde tanımlanan kısıtlılık derecelerine göre yayınlanacaktır.
Proje kapsamında uyumlaştırma metodolojisi oluşturulurken öncelikle temaların yapıları gereği Bina ve Kamu Yönetim Bölgeleri için konunun iki farklı şekilde ele alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
Kamu Yönetim Bölgelerinde ise veritabanı olan kurumlarda, mevcut veritabanı üzerinde sanal tablolar oluşturarak verilerin uyumlaştırılması, Veritabanı olmayan kurumlarda ise verilerin veri tipi ve formatına uygun uygulamalar kullanılarak Merkezi Uyumlaştırma Veritabanına aktarılması olarak uyumlaştırma metodolojisi oluşturulmuştur.
Kamu Yönetim Bölgesi teması için üretilen Metodoloji Diyagramı aşağıda belirtilmiştir.
Entegrasyon sürecinde uygulanacak yöntemler ve çalışmalar aşağıdaki diyagramda tariflenmiştir.
Veri Akıllandırma
Üretilen coğrafi verilerin veritabanına aktarılması olarak
tanımlanan veri akıllandırma süreçleri üretilen coğrafi
verilerin formatına göre değişiklik gösterebilmektedir.
Üretimi gerçekleştirilen verinin dijital (sayısal
Coğrafi Veri Uyumlaştırma
TUCBS standartları 32 adet coğrafi veri teması üzerinden
oluşturulan tanımlama dokümanlarında ve Coğrafi Bilgi
Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan TUCBS UML
Modelde belirtilmiştir. Bu kapsamda coğrafi verilerin, TUCBS
standartlarında yayınlanan coğrafi veri temalarından
hangisinde yer aldığı belirlenmekte ve ardından kod
listeleri, uygulama şemaları ve tekil tanımlayıcılar
incelenmesi sağlanmaktadır. Üretilen ve veritabanına
aktarılan coğrafi veriler, TUCBS standartlarının yer aldığı
UML Modellerde ilgili tekil tanımlayıcılar ile
eşleştirilerek söz konusu katmanların veritabanında sahip
olması gereken kolonlara göre sanal tablolar hazırlanarak
Üretilmiş indirilebilir coğrafi veri servislerinin (WFS)
uyumlaştırılması kapsamında servis detayından gelen
kolonların TUCBS uyumlu veritabanı tablolarına
aktarılabilmesi için Hale Studio
Farklı kaynaklardan gelen verilerin tamamı, ETL aracı
(Spoon)
Farklı veritabanında bulunan verilerin hedef veritabanına
aktarılması için açık kaynak kodlu veritabanının
(PostgreSQL) FDW eklentisi
Coğrafi Veri Servisi Oluşturma
Veri akıllandırma ve veri uyumlaştırma işlemlerinin
tamamlanmasının ardından söz konusu coğrafi verilerin, diğer
CBS uygulamalarında da görüntülenebilmesi ve
kullanılabilmesi için coğrafi veri servisleri oluşturulur.
Bu kapsamda veritabanında TUCBS uyumlu olarak yer alan
coğrafi veriler, açık kaynak kodlu veya lisanslı harita
sunucuları
Kamu Yönetim Bölgeleri temasında servisleri oluşturulan katmanların listesi aşağıdaki gibidir.
| Katman Adı | Bakanlık | Genel Müdürlük |
| Afete Maruz Bölge | T.C. İçişleri Bakanlığı | Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı |
| Afetler Açısından Riskli Alan | T.C. İçişleri Bakanlığı | Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı |
| Askeri Yasak ve Güvenlik Bölgesi | T.C. Milli Savunma Bakanlığı | Harita Genel Müdürlüğü |
| Boru Hattı Koruma Kuşağı | T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü |
| Demiryolları Koruma Kuşağı | T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü |
| Enerji Nakil Hattı Koruma Kusağı | T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | Türkiye Elektirik İletim Anonim Şirketi |
| Havaalanı Havalimanı Koruma Kuşağı | T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü |
| İçme Suyu Ana İletim Hattı Koruma Kuşağı | T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı | Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü |
| Jeotermal Koruma Kuşağı | T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü |
| Karayolları Yol Kenarı Koruma Kuşağı | T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | Karayolları Genel Müdürlüğü |
| Nükleer Enerji Üretim Alanı Koruma Kuşağı | T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı | Nükleer Enerji ve Uluslararası Projeler Genel Müdürlüğü |
| Organize Tarım ve Hayvancılık Alanı | T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı | Tarım Reformu Genel Müdürlüğü |
| Sağlık Koruma Bandı | T.C. Sağlık Bakanlığı | Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü |
| Sahil Şeridi | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü |
| Sit Etkileşim Geçiş Alanı | TC. Kültür ve Turizm Bakanlığı | Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü |
| Su Kanalları Koruma Kuşağı | T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı | Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü |
| Toplu Konut Alanı Sınırı | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Toplu Konut İdaresi Başkanlığı |
| Yanıcı Parlayıcı ve Patlayıcı Maddeler Koruma Kuşağı Güvenlik Mesafesi | - | - |
| Yer Altı Su Kaynakları Koruma Kuşağı | T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı | Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü |
| Yöresel Mimari Özellikleri Korunacak Alan | - | - |
| Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü |
| Mücavir Alan | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü |
| ÖÇK Bölgesi Hassas Alan A | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü |
| ÖÇK Bölgesi Hassas Alan B | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü |
| ÖÇK Bölgesi Hassas Alan C | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü |
| Riskli Alan | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü |
| Kentsel Yenileme Alanı | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü |
| Akdeniz Foku Yaşam Alanı | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü |
| Atık Bertaraf Alan | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü |
| Boğaziçi Etkilenme Bölgesi Sınırı | - | - |
| Boğaziçi Geri Görünüm Bölgesi Sınırı | - | - |
| Boğaziçi Ön Görünüm Bölgesi Sınırı | İstanbul Büyükşehir Belediyesi | Boğaziçi İmar Şube Müdürlüğü |
| ÇED Alanı | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü |
| Deniz Kaplumbağaları Üreme ve Koruma Alanı | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü |
| Kıyı Kenar Çizgisi | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü |
| Köy Yerleşik Alanı | - | - |
| Yapı Yasaklı Alan | T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü |
| Mania Planı | T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü |
Metaveri Oluşturma
Üretilen ve TUCBS uyumlu olarak yayınlanan coğrafi verilere
ait kim, ne zaman, nerede, neden ve nasıl gibi sorulara
cevap veren metaveri ile Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu
üzerinden coğrafi veriler sorgulanabilmektedir. Bu kapsamda
coğrafi verilere ilişkin TUCBS uyumlu coğrafi veri
servislerinin maskelenmesi sonrasında metaveri kaydı
yapılmaktadır. Metaveri oluşturma işlem adımları manuel,
yarı otomatik ve otomatik olmak üzere 3 farklı yöntemle
gerçekleştirilebilmektedir. Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu
uygulamalarından olan ‘Metaveri Kayıt Portalı’ üzerinden
metaveriye ilişkin zorunlu alanların doldurularak sisteme
kaydedilmesi işlemi manuel metaveri üretimi olarak
tanımlanmaktadır. Manuel olarak üretilen metaverinin XML
formatında çıktısının alınması sonrasında tekrar sisteme
kaydedilerek sadece ilgili alanların değiştirilmesi ve
kaydedilmesi işlemi yarı otomatik metaveri üretimi olarak
tanımlanmaktadır. Otomatik metaveri üretiminde ise
veritabanında metaveri zorunlu alanlarını içeren bir sanal
tablo
Metaveri yayınlama işlemi tamamlandıktan sonra TUCBS uyumlu
servisler Atlas uygulaması
Sonuçlar
Kısayollar
Kurulumlar
Veri Aktarımı
Sözel Verilerin Veritabanına Aktarılması(Geocoding)
CBS Verisinin Veritabanına Aktarımı
Basılı Verilerin Veritabanına Aktarımı
Raster Verilerin Veritabanına Aktarımı
İndirilebilir Coğrafi Veri Servisinin Veritabanına Aktarımı
Veritabanları Arası FDW İşlemi Yapılarak Verilerin Veritabanına Aktarılması
Veritabanları arası ETL Tool aracılığı ile Verilerin Aktarılması
Güncelleme İşlemleri
QGIS Uygulamasında Veri Güncelleme İşlemi
Sanal Tabloların Oluşturulması
TUCBS Uyumlu Servisler için Sanal Tabloların Oluşturulması
Metaveri Üretiminde Kullanılacak Sanal Tabloların Oluşturulaması
Verilerin Servis Edilmesi
Verilerin Geoserver Üzerinden Servis Edilmesi
Uygulama Kullanımları
Metadata Generator Uygulamasının Kullanımı

































sembolü kullanılarak mevcut metaveri görüntülenen
veri setlerine eklenebilir.


menüsünden Kendi Verilerim
ve Web Sunucusu Verisi
sembollerine tıklanarak pencere açılır.
Web verisi ekleyin
bölümünden eklenecek servis tipi seçilip servis
adresi girilerek servis görüntülenebilir.













































































































menüsüne tıklanarak taratılan paftanın dosya yolu
seçilir.

simgesine tıklanarak pafta üzerinde koordinatı bilinen
bir nokta belirlenerek açılan pencerede koordinat
değerleri girilir.

simgesi kullanılarak proje üzerinde açılan altlık harita
ile nokta belirlenebilir.


simgesine tıklanarak dönüşüm parametreleri belirlenir.

simgesine tıklanır. Açılan pencerede QGIS tarafından
tanımlanmış olan bütün projeksiyon sistemleri EPSG
kodu filtrelemesi ile bulunabilir. Bu örnekte
ITRF96/TM30 projeksiyonunda olan bir paftanın
georeferanslama işlemi gerçekleştirilmektedir. Bu
projeksiyon QGIS tarafından tanımlı olmadığı için Well
Known Text (WKT) tanımlama işlemi ile projeksiyon
tanımlanabilir.

simgesine tıklanarak belirlenir.

simgesine tıklanarak georeferanslama işlemi
gerçekleştirilir. Sonuç aşağıdaki şekilde
gösterilmektedir.








tıklanarak mevcut katman köşeleri üzerinde değişiklik
yapılabilir.







tıklanarak mevcut katman köşeleri üzerinde değişiklik
yapılabilir.











sembolü tıklanır.













tıklanarak mevcut katman köşeleri üzerinde değişiklik
yapılabilir.







tıklanarak mevcut katman köşeleri üzerinde değişiklik
yapılabilir.











sembolü tıklanır.





















sembolüne tıklanarak kullanılacak olan fonksiyon
seçilir.












sembolü aktif ise Hale Studio anlık olarak dönüşümü
sağlar. Yapılan aktarımı veritabanına aktarmak için
Export bölümünden Transformed data… seçeneği seçilir.


























sembolüne tıklanır. Yeni bir çizgi geometrisi eklemek
için Çizgi Detayı Ekle
sembolüne tıklanır. Mevcut projedeki yol katmanında
değişiklik yapmak için Düzenlemeyi aç/kapa ( ) butonuna
tıklanır.

sembolü kullanılarak katman üzerindeki değişiklikler
veritabanında kaydedilir.

sembolüne tıklanır.
sembolü kullanılarak geometri projeden silinir.








sembolüne tıklanır. Yapılan değişiklik aşağıda yer alan
şekilde gösterilmiştir.


sembolü kullanılarak kontrol edilmek istenen katmana
erişilebilir.











sembolüne tıklanır.







linkinden ulaşılır.

linkine tıklanır.




linkinden ulaşılır.




linkinden ulaşılır.

seçeneği ile isim, depo adı, title(başlık) gibi
anahtar kelimeler ile katman araması
yapılabilmektedir.






linkinden ulaşılır.








sembolüne tıklanarak Save Style… seçeneği
işaretlenir.





sembolüne tıklanır. Kullanıcı arayüzünde Yeni
Kullanıcı Ekle
sembolüne tıklanır. Bu bölüm kullanıcının adının,
şifresinin, dahil olacağı grupların ve kapsayacağı
rollerin belirlenebildiği bölümdür. Sağ ve sol oklar
ile kullanıcının kapsayacağı gruplar ve roller
belirlenebilir. Sakla sembolüne tıklanarak kullanıcı
kaydedilir.


sembolüne tıklanır. Kullanıcı arayüzünde Yeni Rol
Ekle
sembolüne tıklanır. Oluşturulacak olan rolün adı
belirlenip kaydedilir.


sembolüne tıklanır. Bu bölüm kuralın hangi çalışma
alanını, katmanları ve erişimi kapsayacağının
belirlenebildiği bölümdür. Sağ ve sol oklar










